U nang buồng trứng: Nguyên nhân, biểu hiện và cách điều trị hiệu quả

0
457

Theo thống kê hiện nay, u nang buồng trứng chiếm đến 3.6% các bệnh phụ khoa. Bệnh diễn biến thầm lặng, khó phát hiện giai đoạn đầu nhưng biến chứng thì nguy hiểm. Tuy vậy, không phải bệnh u nang buồng trứng nào cũng nguy hiểm và cần phải can thiệp. Vậy u nang buồng trứng là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, cách điều trị bệnh ra sao?

U nang buồng trứng là bệnh gì?

U nang là gì?

U nang là các túi hình thành trong các tế bào của cơ thể có kích thước từ bé đến lớn bên trong chứa đầy dịch.

U nang buồng trứng là gì?

Mỗi người phụ nữ có hai buồng trứng, buồng trứng trái và buồng trứng phải. Tất cả các u nang mọc ở buồng trứng thì gọi là u nang buồng trứng

U nang buồng trứng là những khối u có vỏ bọc bên ngoài và bên trong chứa dịch, các khối u thường gặp phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Có thể phát sinh từ mô buồng trứng hay di căn từ những bộ phận khác của cơ thể. Có hai loại u nang buồng trứng, cụ thể:

U nang cơ năng: Là những u nang nhỏ (đường kính nhỏ hơn 7,00 cm), ở hai bên buồng trứng do rối loạn chức năng buồng trứng. Đặc điểm của loại u nang này là nhỏ căng mọng, chứa nhiều nước, bọc có thể vỡ ra khi đến chu kỳ kinh nguyệt sau đó mất đi trong một thời gian mà không cần điều trị gì. Loại u nang này có thể xuất hiện từ các bạn gái tuổi dậy thì tới phụ nữ lớn tuổi. Đường kính nhỏ hơn 7,00 cm.

U nang thực thể: Đường kính trên 7,00 cm, có thể ở một hoặc hai bên buồng trứng phát triển từ những tổn thương thực thể từ trên buồng trứng. Loại u nang này bên trong cũng chứa nhiều dịch. Khi nang nhầy bị vỡ, các tế bào bám vào ổ bụng gây nguy hiểm. U nang thực thể phát triển càng ngày càng lớn không tự mất đi. Vì vậy, những người mắc u nang buồng trứng cần đi khám định kỳ để biết được tình trạng bệnh và có phương án xử lý.

U nang buồng trứng hình thành như thế nào?

U nang buồng trứng hình thành do tế bào trứng phát triển lỗi. Thông thường, khi các tế bào già đi, chúng sẽ bị loại bỏ và được thay thế bằng các tế bào mới.

U nang được hình thành từ các tế bào mới bị lỗi và các tế bào già cỗi không bị loại bỏ. Sự tích tụ của các tế bào này tạo thành một khối mô gọi là khối u nang. Những tế bào u nang bất thường này có những đặc điểm di truyền bất thường khiến chúng phát triển quá mức.

Với các chị em đi khám và được kết luận là mắc u nang buồng trứng thì cũng không phải quá lo lắng bởi cần phải xác định nó là u nang cơ năng hay thực thể và theo dõi những diễn biến tiếp theo của bệnh. Có những trường hợp khi siêu âm vào đúng ngày nang noãn thì sẽ có cục u lồi ra lớn bên trong thì là nang cơ năng là nang noãn, không cần phải can thiệp.

U ác tính nếu phát hiện sớm hoàn toàn có thể loại bỏ mà vẫn giữ lại được khả năng sinh nở cho các bạn nữ. Phẫu thuật loại bỏ toàn bộ khối u, nạo vét các u nhú còn lại. Trong trường hợp khối u đã di căn sang buồng trứng thì việc xử lý sẽ khó hơn.

U nang thực thể cần theo dõi xem khối u đã xâm chiếm buồng trứng hoặc di căn sang buồng trứng hay chưa. Nếu khối u quá to và chưa di căn thì có thể căn thiệp để cắt bỏ. Nếu di căn một số chỗ thì có thể làm sạch tổn thương, nếu di căn sang nhiều vị trí khác thì quá trình điều trị sẽ trở nên phức tạp.

Đối với phụ nữ đang chuẩn bị mang thai cần đi khám để phát hiện các khối u nang tiềm ẩn. Bởi u nang chèn ép buồng trứng làm trứng khó rụng, khó có con. U chèn vòa tử cung khó có thai, chèn ép dẫn tới sinh non. Khi mổ lấy thai thì cả mẹ và bé đều có thể gặp nguy hiểm. Vì vậy trước khi sinh con các bà mẹ nên đi khám sàng lọc trước để an toàn cho cả mẹ và con.

Nguyên nhân gây u nang buồng trứng

Lạm dụng Liệu pháp hormone

Các loại thuốc điều trị vô sinh là nguyên nhân liên quan tới u nang buồng trứng. Những người điều trị vô sinh thành công có nguy cơ mắc u nang buồng trứng cao hơn người khác.

Rối loạn nội tiết tố và lạc nội mạc tử cung đều có thể gây ra u nang buồng trứng, nhưng các nghiên cứu cũng chưa khẳng định hoàn toàn.

Với phụ nữ tiền mãn kinh, béo phì có thể là những nguyên nhân gây u nang buồng trứng. Nguy cơ này giảm đi ở những người đã mãn kinh. Nguy cơ mắc u nang buồng trứng cũng liên quan ở những người vừa béo phì và chưa bao giờ sử dụng liệu pháp thay thế hormone.

U nang buồng trứng do yếu tố di truyền

Tiền sử gia đình có người mắc u nang buồng trứng tạo ra nguy cơ mắc bệnh này ở thế hệ sau cao hơn. Theo thống kê tại Hoa Kỳ, những người phụ nữ có người trong gia đình mắc u nang buồng trứng sẽ có nguy cơ mắc bệnh này cao gấp 3 lần bình thường.

Nguyên nhân môi trường sống

Môi trường sống khác nhau tạo ra tỷ lệ mắc u nang buồng trứng khác nhau, cụ thể:

  • Các quốc gia công nghiệp (ngoài trừ Nhật Bản) có tỷ lệ mắc u nang buồng trứng biểu mô cao
  • Người da trắng có nguy cơ mắc u nang buồng trứng cao hơn người da đen. Phụ nữ da trắng có xu hướng ít sinh con hơn nên có tỷ lệ mắc cao hơn
  • Thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ… cũng là nguyên nhân làm tăng tỷ lệ nhiễm u nang

Các loại u nang buồng trứng

U nang buồng trứng trái và u nang buồng phải: Đơn giản chỉ là vị trí phát triển của u nang, nếu phát triển trên buồng trứng trái thì gọi là u nang buồng trứng trái, nếu u nang phát triển trên buồng trứng phải thì gọi là u nang buồng trứng phải.

U nang buồng trứng xoăn

Là biến chứng của u nang buồng trứng, là một bệnh cấp tính nếu không được điều trị kịp thời có thể nguy hiểm tới tính mạng.

U nằm bên cạnh vòi trứng, cấu tạo vòi trứng nó đi theo vòng xoắn nên khi vận động, làm việc gây xoắn u rất đau, buồn nôn, rối loạn tiêu hóa, toàn bộ cơ quan tiêu hóa bị ảnh hưởng. Vỡ u do xoắn làm tắc mạch có thể gây hoại tử buồng trứng và gây xuất huyết nội tạng.

Các biến chứng có thể bao gồm hoại tử, nhiễm trùng, chảy máu hoặc vô sinh và nặng hơn là có thể tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời

Dấu hiệu nhận biết u nang buồng trứng

Giai đoạn sớm của bệnh

Các dấu hiệu và triệu chứng sớm của u nang buồng trứng có thể xuất hiện một cách mơ hồ hoặc rõ ràng mà chúng ta thường không để ý tới. Trong hầu hết các trường hợp, các triệu chứng của bệnh tồn tại trong vài tháng trước khi được phát hiện. Hơn nữa, các triệu chứng có thể bị chuẩn đoán nhầm với các hội chứng ruột kích thích.

Giai đoạn đầu của u nang buồng trứng có thể không đau. Các triệu chứng xuất hiện khác nhau tùy thuộc vào tình trạng bệnh. U nang có ác tính thấp, còn được gọi là u nang nằm ở rìa buồng trứng, không gây ra sự gia tăng nồng độ CA125 và không thể xác định được bằng siêu âm. Các triệu chứng điển hình của u nang ác tính thấp bao gồm đau bụng hoặc đau vùng chậu. Hầu hết các khối u nang là lành tính.

Các triệu chứng điển hình nhất của ung thư buồng trứng là các triệu chứng liên quan đến đường tiêu hóa, đường tiết niệu và hệ sinh sản bao gồm:

  • Đầy hơi, đau bụng vùng thượng vị hoặc đau vùng chậu, đau lưng.
  • Chán ăn, tiêu chảy, ợ chua, táo bón, buồn nôn, khó tiêu, cảm thấy đầy chướng
  • Kinh nguyệt không đều hoặc chảy máu âm đạo sau mãn kinh, đau hoặc chảy máu sau khi giao hợp.

Có thể các triệu chứng hệ tiết niệu bao gồm: Đi tiểu thường xuyên và đi tiểu nhiều và tiểu gấp. (Tiểu gấp là tiểu cần đi gấp không thể ngăn cản ngay lập tức, do sự co không tự nguyện đột ngột của thành cơ bắp của bàng quang)

Các triệu chứng trong giai đoạn muộn hơn của u nang buồng trứng

  • Nếu khối u là u nang buồng trứng xoắn, nó có thể gây đau. Nguyên nhân gây đau là do khối u kích thước lớn chèn vào các cơ quan xung quanh gây đau tức.
  • Hầu hết các trường hợp đều xuất hiện tình trạng kinh nguyệt bất thường, chảy máu âm đạo
  • Các triệu chứng phổ biến khác bao gồm nhiều lông trên cơ thể, đau bụng…

Ở những người trẻ tuổi, u nang buồng trứng có thể gây ra các triệu chứng đau bụng dữ dội, kích thích màng bụng hoặc chảy máu. Khi u nang phát triển, nó có thể gây ra sự tích tụ chất lỏng trong bụng (gọi là cổ chướng). Ung thư phát triển có thể gây ra khối ở bụng, khối hạch hoặc tràn dịch màng phổi.

Phương pháp điều trị u nang buồng trứng hiệu quả

Phẫu thuật cắt u nang buồng trứng

Với bệnh u nang buồng trứng, phẫu thuật là một trong những phương pháp điều trị thường dùng là phẫu thuật nội soi. Phẫu thuật phụ thuộc vào mức độ xâm lấn của các mô khác bởi u nang khi được chẩn đoán.

Tùy vào mức độ nặng hay nhẹ của u nang buồng trứng bác sĩ phẫu thuật phụ khoa có thể loại bỏ một (cắt buồng trứng đơn phương) hoặc cả hai buồng trứng (cắt buồng trứng hai bên), các ống dẫn trứng, tử cung (cắt bỏ tử cung) cũng có thể được cắt.

Đối với u nang buồng trứng giai đoạn sớm một bên của buồng trứng, chỉ có buồng trứng liên quan và ống dẫn trứng sẽ được loại bỏ. Tuy nhiên, nguy cơ di căn vi mô buồng trứng vẫn còn tồn tại nên cần có những theo dõi định kỳ.

Nếu bất kỳ dấu hiệu di căn nào được tìm thấy, các bác sĩ sẽ tiến hành cuộc phẫu thuật thứ hai để loại bỏ buồng trứng và tử cung còn lại nếu điều đó là cần thiết. Axit Tranexamic là loại thuốc thường được sử dụng để giảm tình trạng mất máu của bệnh nhân trong quá trình phẫu thuật

Đối với phụ nữ mãn kinh có khối u ác tính, phẫu thuật cắt tử cung bằng phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng 2 bên là lựa chọn an toàn nếu cần thiết

Nếu u nang buồng trứng ở phụ nữ trẻ tuổi, các bác sĩ phẫu thuật thường cố gắng giữ lại một buồng trứng duy trì khả năng sinh con. Nhưng nếu u nang buồng trứng đã lan rộng, không thể giữ được nữa thì việc loại bỏ là điều bắt buộc.

Điều trị u nang buồng trứng bằng phương pháp hóa trị liệu

Hóa trị là phương pháp điều trị sau phẫu thuật để loại bỏ tận gốc các tế bào ung thư còn lại, bác sĩ sẽ sử dụng hóa trị trong trường hợp cần thiết.

Trong một số trường hợp, hóa trị được thực hiện trước, sau đó mới tiến hành phẫu thuật. Cách này thường gặp khi khi điều trị những khối u không thể được loại bỏ tối ưu hoàn toàn bằng phương pháp phẫu thuật.  Dù cho phương pháp này chưa được chứng minh là tăng tỷ lệ sống cho người bệnh, nhưng có thể làm giảm nguy cơ biến chứng sau phẫu thuật.

Điều trị u nang buồng trứng bằng phương pháp xạ trị

Xạ trị là phương pháp sử dụng các hạt hoặc sóng có năng lượng cao như: tia X, tia Gamma, các chùm tia điện tử, proton… để tiêu diệt hoặc phá hỏng các tế bào ung thư.

Cách điều trị u nang buồng trứng bằng xạ trị mặc dù điều này có thể gây vô sinh. Xạ trị cũng có thể được sử dụng để giảm nhẹ các tiến triển của bệnh. Một liệu trình xạ trị điển hình cho bệnh u nang thư buồng trứng là 5 ngày một tuần trong 3 đến 4 tuần.

Phương pháp xạ trị gây ra các tác dụng phụ như chảy, táo bón và đi tiểu thường xuyên.

Liệu pháp nội tiết

Mặc dù thực tế là 60% u nang buồng trứng có thụ thể estrogen nhưng u nang buồng trứng hiếm khi điều trị được bằng phương pháp nội tiết tố. Estrogen đơn thuần không có tác dụng đối với bệnh này. Tuy nhiên, một số phụ nữ bị u nang buồng trứng ác tính ở mép buồng trứng có thể được điều trị bằng phương pháp nội tiết tố

Chăm sóc nâng cao chất lượng cuộc sống

Là việc tập trung vào làm giảm các triệu chứng và tăng hoặc duy trì chất lượng cuộc sống. Mục đích của phương pháp điều trị này không phải là chữa bệnh mà là giúp người phụ nữ thoải mái hơn khi sống chung với căn bệnh không thể chữa khỏi. Nó đã được đề xuất như là một phần của kế hoạch điều trị cho bất kỳ người nào bị u nang buồng trứng tiến triển hoặc bệnh nhân có các triệu chứng quan trọng. Trong các trường hợp kháng bạch kim và kháng bạch kim, hóa trị giảm nhẹ khác là phương pháp điều trị chính.

Chăm sóc giảm nhẹ có thể đòi hỏi phải điều trị các triệu chứng và biến chứng bệnh, bao gồm đau, buồn nôn, táo bón, cổ trướng,tắc ruột, phù, tràn dịch màng phổi. Đặc biệt là nếu bệnh tiến triển và không thể chữa được, điều trị các triệu chứng trở thành một trong những mục tiêu chính của trị liệu.

Điều trị về mặt tâm lý

U nang buồng trứng  ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe tâm lý và hạnh phúc gia đình. Đã có nhiều người điều trị u nang buồng trứng thành công và quay trở lại với cuộc sống hành phúc. Một số khác sau khi trải qua thời kỳ điều trị đã ngộ ra những giá trị cuộc sống, tìm thấy ý nghĩa cuộc sống trong quá trình trải nghiệm khó khăn.

Điều trị u nang buồng trứng dù cho thành công vẫn để lại những hệ lụy như rụng tóc, ảnh hưởng tới vấn đề tình dục, giảm ham muốn, mệt mỏi… Mặc dù các hệ lụy này đã được dự báo trước nhưng nó vẫn tác động đáng kể tới tâm lý người bệnh

Lo lắng, trầm cảm, đau khổ có thể xuất hiện ở những người đang điều trị u nang buồng trứng. Những vấn đề tâm lý xã hội tương tự có thể diễn ra ở các thành viên trong gia đình. Khi người bệnh lạc quan hơn,họ sẽ dần chấp nhận và giải phóng khỏi trạng thái tâm lý tiêu cực.

Cách phòng ngừa u nang buồng trứng

  • Thời gian cho con bú càng dài thì nguy cơ mắc u nang buồng trứng càng giảm. Người phụ nữ mỗi lần sinh nở lại giảm đi nguy cơ mắc u nang buồng trứng.
  • Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, sử dụng thuốc tránh thai góp phần làm giảm nguy cơ u nang buồng trứng
  • Thắt ống dẫn trứng là biện pháp bảo vệ để các chất gây u nang không lên được tới buồng trứng
  • Một chế độ ăn bao gồm một lượng lớn carotene, chất xơ và vitamin với một lượng thấp của chất béo đặc biệt, một chế độ ăn với rau không tinh bột (bông cải xanh và hành tây) có tác dụng bảo vệ cơ thể
  • Sử dụng caffeine và uống 2 tách trà mỗi ngày giúp giảm nguy cơ mắc bệnh

Đặt câu hỏi hoặc ý kiến của bạn

avatar